Wanneer een schuldeiser een schuld wil afdwingen, verloopt dat in België volgens een duidelijk vastgelegd proces dat stap voor stap wordt opgebouwd. Het begint met de betekening van een uitvoerbare titel. Dat is een officieel document waarin staat dat de schuldeiser recht heeft op betaling, bijvoorbeeld een rechterlijke beslissing of een dwangbevel. Door deze betekening wordt de schuldenaar op de hoogte gebracht en krijgt hij de kans om zich te verzetten of om vrijwillig te betalen voordat de situatie definitief wordt.
Als er geen betaling volgt, komt het bevel tot betalen. Dit is eigenlijk de laatste waarschuwing vóór er zwaardere maatregelen worden genomen. De schuldenaar krijgt nog één kans om zijn verplichtingen na te komen. Wettelijk moet er minstens een korte termijn zitten tussen dit bevel en een eventueel beslag, zodat er nog ruimte is om alsnog tot betaling over te gaan.
Blijft reactie uit, dan kan de gerechtsdeurwaarder overgaan tot beslag. Daarbij wordt vastgelegd welke goederen in beslag worden genomen om de schuld te kunnen innen. Hoewel dit op vraag van één schuldeiser gebeurt, wordt er rekening gehouden met alle mogelijke schuldeisers. De schuldenaar mag de goederen voorlopig nog gebruiken, maar moet ze wel zorgvuldig bewaren. Tegelijk wordt hij geïnformeerd over wanneer en waar de verkoop zal plaatsvinden. Niet alle goederen komen trouwens in aanmerking voor beslag, zeker niet wanneer ze noodzakelijk zijn voor het dagelijks leven of sterk persoonlijk gebonden zijn.
Om de verkoop bekend te maken, wordt er publiciteit gevoerd via aanplakking en aankondigingen. Zo weet het publiek welke goederen te koop worden aangeboden en waar en wanneer dat gebeurt. Kort voor de verkoop worden de goederen opgehaald en vervoerd, meestal door een gespecialiseerd bedrijf. De kosten die daarbij komen kijken, worden doorgaans doorgerekend aan de schuldenaar.
De eigenlijke verkoop kan pas plaatsvinden na een bepaalde wachttijd. Die periode geeft de schuldenaar nog een laatste kans om de schuld te regelen of om zelf een koper te zoeken via een minnelijke verkoop. Lukt dat niet, dan worden de goederen openbaar verkocht, fysiek of online. Van die verkoop wordt een officieel verslag opgesteld.
Na afloop volgt de verdeling van de opbrengst. De gerechtsdeurwaarder gaat na welke schuldeisers er allemaal zijn en wie eventueel voorrang heeft. Op basis daarvan wordt een voorstel gemaakt voor de verdeling van het geld. Als niemand bezwaar maakt binnen de voorziene termijn, wordt dat voorstel definitief en kunnen de schuldeisers effectief worden uitbetaald. Op die manier wordt het volledige traject afgerond, van eerste kennisgeving tot uiteindelijke afhandeling van de schuld.
BRON: artikel 1494-1528 van het Gerechtelijk wetboek